Tatry - przewodnik turystyczny, opisy atrakcji, przebieg szlaktów turystycznych, podtatrzańskie miejscowości, gotowe plany wycieczek, noclegi i wiele więcej...

Wycieczka na Halę Gąsienicową przez Przełęcz między Kopami

Wycieczkę rozpoczynamy w Kuźnicach – można do nich dojechać busem, natomiast samochód trzeba zostawić nieco dalej (np. przy rondzie Jana Pawła II) i  dalej dojść pieszo. Przez Skupniowy Upłaz dotrzemy w jedno z najpopularniejszych tatrzańskich zakątków – na Halę Gąsienicową. Po drodze ujrzymy zapierającą dech w piesiach panoramę Tatr. Powrót malowniczą Doliną Jaworzynki. Czas trwania wycieczki uwzględnia cztery piętnastominutowe postoje.

Szlak z Kuźnic przez Skupniowy Upłaz na Przełęcz Między Kopami

INFORMACJE O ODCINKU SZLAKU
Długość: 3 km
Czas przejścia: 1:25 (↑1:00)
Różnica poziomów: około 1080 m – Skrzyżowanie
1224 m – Boczań
1287 m – Wysokie
1499 m – Przełęcz między Kopami
około 419 m
Stopień trudności: Łatwy
Ekspozycja: Brak
Widoki: z Boczania, z Upłazu Skupniów
Ubezpieczenia: Brak
Kolor szlaku: Niebieski


Szlak odbija na północ i wiedzie głównie przez las szeroką, gruntowo–kamienną drogą zachodnim zboczem Nieboraka (zalesiony grzbiet wysokości ok. 1220 m, na który nie prowadzi żaden oznakowany szlak), ku szczytowi Boczań (1224 m n.p.m.).

Nieopodal szczytu znajdują się dwa punkty widokowe, gdzie pośród drzew wyłania się Giewont oraz Polana Kalatówki z Hotelem Górskim na Kalatówkach.

Po pokonaniu szczytu droga zakręca ostro na wschód, przez pewien czas wiodąc po raczej płaskim terenie.

Droga z Kuźnic na Przełęcz między Kopami przez Skupniowy Upłaz.

Droga z Kuźnic na Przełęcz między Kopami przez Skupniowy Upłaz.

Droga na Skupniowy Upłaz

Droga na Skupniowy Upłaz

Po kilku chwilach zdobywamy szczyt Wysokie (grzbiet wysokości 1287 m n.p.m. całkowicie zalesiony świerkowym lasem) i wychodzimy na Skupniowy Upłaz. Jest to grzbiet o wysokości 1300-1470 m n.p.m. oddzielający Dolinę Olczyską od Doliny Jaworzynki. Od strony Doliny Jaworzynki jego stoki (na których znajdują się ciekawe formacje skalne) opadają dość stromo, natomiast w stronę Doliny Olczyskiej – łagodnie. Jego nazwa pochodzi od góralskiego nazwiska Skupień, natomiast słowo „upłaz” oznacza trawiasty i łagodny grzbiet. Niegdyś był intensywnie wypasany, co doprowadziło do erozji stoków opadających do Doliny Olczyskiej. Kamienista droga wzdłuż Upłazu nie jest zbyt stroma, co pozwala na delektowanie się rozpościerającymi się dookoła widokami.

Skupniowy Upłaz

Skupniowy Upłaz

Na północny wschód rozciąga się z niego widok na Polanę Olczyską, znajdujące się na niej szałasy pasterskie oraz Wywierzysko Olczyskie i Wielki Kopieniec (1328 m n.p.m.).

Wielki Kopieniec z drogi na Skupniowy Upłaz

Wielki Kopieniec z drogi na Skupniowy Upłaz

Patrząc w kierunku północnym możemy dostrzec szczyt Nosala.

Nosal ze Skupniowego Upłazu

Nosal ze Skupniowego Upłazu

Na południowy zachód możemy podziwiać Dolinę Jaworzynkę z Giewontem w tle.

Dolina Jaworzynki ze Skupniowego Upłazu

Dolina Jaworzynki ze Skupniowego Upłazu

Po przemierzeniu Skupniowego Upłazu dochodzimy do Przełęczy między Kopami.

Przełęcz Między Kopami

Przełęcz między Kopami jest usytuowana pomiędzy Wielką Królową Kopą i Małą Królową Kopą. Co ciekawe, pierwsza z nich, nosząca przydomek Wielka, osiąga wysokość 1531 m n.p.m. i jest o 46 metrów mniejsza od Małej, która wznosi się na wysokość 1577 m n.p.m.

Przełęcz Między Kopami w Tatrach

Na przełęczy można chwilę odpocząć na drewnianych balach lub ławkach i nabrać sił na dalszą wędrówkę.

Prawdopodobnie ze względu na to, że przełęcz była zawsze miejscem odpoczynku dla górali, górników oraz turystów, nosiła kiedyś inną nazwę – Karczmisko (choć żadnej karczmy nigdy na niej nie było).

Na przełęczy znajduje się skrzyżowanie szlaków. Można stąd udać się dwoma wariantami szlaków do Kuźnic (przez Boczań oraz Doliną Jaworzynki) oraz do Hali Gąsienicowej.

SKRZYŻOWANIE SZLAKÓW
Żółty Do Kuźnic przez Dolinę Jaworzynki 1:15(↑1:45)
Niebieski Do Kuźnic przez Boczań
Na Halę Gąsienicową
1:15 (↑1:45)
0:25 (↓0:25)

Wiedzie z niej również nieoznakowana ścieżka na Wielką Królową Kopę, jednak nie radzimy nią chodzić, gdyż w Tatrzańskim Parku Narodowym nie wolno zbaczać z wyznaczonych szlaków turystycznych.

Wielka Królowa Kopa

Wielka Królowa Kopa

Szlak z Przełęczy Między Kopami na Halę Gąsienicową

INFORMACJE O ODCINKU SZLAKU
Długość: 1,5 km
Czas przejścia: 0:25 ↕
Różnica poziomów: 1499 m – Przełęcz między Kopami
1500 m – Hala Gąsienicowa
Stopień trudności: Łatwy
Ekspozycja: Brak
Widoki: Z całego szlaku
Ubezpieczenia: Brak
Kolor szlaku: Niebieski


Nie przyprawiający dużych trudności szlak na Halę Gąsienicową odchodzi z Przełęczy między Kopami w kierunku południowym. Kamienny chodnik wiedzie po płaskim, częściowo porośniętym kosodrzewiną, terenie wschodnimi zboczami Małej Królowej Kopy (1577 m n.p.m.), a następnie Kopy Magury (1704 m n.p.m.).

Szlak jest bardzo atrakcyjny widokowo. Na wprost towarzyszy nam piękny wysokogórski widok na szczyty okalające Dolinę Gąsienicową. Panorama ta, zwana „królewską” doceniana była już w początkach XX wieku, między innymi przez autora pierwszego przewodnika po Tatrach – Walerego Eljasza.

W kilku miejscach przy szlaku, otulone kosodrzewiną stoją ławki i stoły dla turystów, przy których można zatrzymać się na odpoczynek – oczywiście jeżeli będą wolne, bo szlak ten nie należy do rzadko uczęszczanych.

Następnie teren nieco się obniża, a roślinność wokół gęstnieje. Po około 20 minutach wychodzimy na Halę Gąsienicową. Mijamy kilka budynków – wśród nich Betlejemkę (Centralny Ośrodek Szkolenia Polskiego Związku Alpinizmu), Księżówkę (obecnie leśniczówkę TPN, kiedyś schronisko) oraz kilka szałasów pasterskich i docieramy do skrzyżowania szlaków turystycznych na Hali Gąsienicowej.

Hala Gąsienicowa

Nazwa Hala Gąsienicowa opisuje łąkę położoną w północnej części Doliny Gąsienicowej. Obejmuje  Królowe Rówienki, Stawiańskie Rówienki i otoczenie schroniska. Niegdyś część terenów obecnej Hali Gąsienicowej należało do Hali Królowej.

Hala Gąsienicowa

Na   Hali Gąsienicowej stoi popularne schronisko Murowaniec oraz kilkanaście innych budynków, a wśród nich:

  • szałasy pasterskie
  • leśniczówka TPN „Księżówka”
  • strażniczówka TPN „Gawra”
  • Stacja Obserwacyjna Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN
  • baza taterników „Betlejemka”

Hala Gąsienicowa była niegdyś wypasana, stały na niej liczne zabudowania pasterskie. Jej nazwa pochodzi od góralskiego nazwiska Gąsieniców, którzy byli jej właścicielami w XVII wieku.

Z Hali Gąsienicowej rozpościerają się piękne widoki na tatrzańskie szczyty, od Żółtej Turni na wschodzie, przez Granaty, Kozi Wierch, Zamarłą Turnię, Kościelec, Zawratową Turnię, Gąsienicową Turnię, Świnicę, Pośrednią Turnię, Skrajną Turnię, Beskid, aż po Kasprowy Wierch, jednak aby móc przyjrzeć się bardziej rozległej panoramie najlepiej wejść wyżej  – np. podejść w stronę Kasprowego Wierchu lub Przełęczy między Kopami.

Urok Hali Gąsienicowej turyści doceniali już na początku XIX wieku. Na przełomie XIX i XX w. i na początku XX w. halę odwiedzali między innymi: Maria Skłodowska-Curie, Henryk Sienkiewicz, Ignacy Jan Paderewski, Stefan Żeromski, Władysław Orkan, Jan Kasprowicz, Włodzimierz Lenin i Bolesław Prus.

Na Hali Gąsienicowej znajduje się ważny węzeł szlaków turystycznych. Można stąd udać się do Kuźnic dwiema trasami – przez Dolinę Jaworzynkę (żółty szlak) lub przez Skupniowy Upłaz i Boczań (niebieski szlak). Do drogi Oswalda Balzera (przystanek  Brzeziny) sprowadza czarny szlak dnem Doliny Suchej Wody Gąsienicowej. Zielonym szlakiem można udać się na Rówień Waksmundzką, żółtym na Przełęcz Krzyżne lub na Kasprowy Wierch, niebieskim nad Czarny Staw Gąsienicowy i dalej na Zawrat, a czarnym na Świnicką Przełęcz.

SKRZYŻOWANIE SZLAKÓW
 Niebieski Przełęcz między Kopami
Czarny Staw Gąsienicowy
0:25 (↕)
0:35 (↓0:25)
 Zielony Rówień Waksmundzka
Rówień Waksmundzka
2:15 (↕)
1:00 (↓0:50)
 Żółty Przełęcz Krzyżne
Kasprowy Wierch
2:55 (↓2:15)
1:30 (↓1:10)
 Czarny Świnicka Przełęcz
Brzeziny (przy Oswalda Balzera)
2:00 (↓1:35)
1:50 (↑2:20)
Skrzyżowanie szlaków na Hali Gąsienicowej

Skrzyżowanie szlaków na Hali Gąsienicowej

Schronisko na Hali Gąsienicowej

Schronisko Murowaniec położone jest na wysokości 1500 m n.p.m., przy wschodnim skraju Hali Gąsienicowej, pod Gąsienicowym Lasem.

Pierwszymi obiektami na Hali Gąsienicowej służącymi jako schronienie dla turystów były dwie szopy przerobione pod koniec XIX wieku na altanę i kuchnię. Na przełomie wieków (ok. 1884-1920) niewielkie schronisko istniało również przy brzegu Czarnego Stawu Gąsienicowego.

Schronisko stojące w miejscu obecnego, zostało wybudowane przez Towarzystwo Tatrzańskie w latach 1921–1925. Obiekt zaprojektowali Jan Koszczyc Witkiewicz, Zdzisław Kalinowski i Karol Siciński. Schronisko przez lata było modernizowane i rozbudowywane. W 1963 roku częściowo strawił je pożar. Zostało odbudowane w rok później i służy do dnia dzisiejszego (w międzyczasie modernizowane przez kierownika Andrzeja Kusiona).

W schronisku znajduje się 116 miejsc noclegowych w pokojach 2, 3, 4, 5, 6, 8, 10, 12 osobowych w cenie od 32 do 45 zł za nocleg (dopłata 5 zł za pościel). Schronisko, ze względu na przepisy przeciwpożarowe, nie udziela noclegów na podłodze. Ponadto w schronisku znajdują się bagażownia, kuchnia oraz jadalnia.

W mury Schroniska, przy drzwiach wejściowych, wmurowana jest tablica pamięci Adama Asnyka – polskiego poety i dramatopisarza.

Tą samą drogą wracamy na przełęcz między kopami.

Szlak Doliną Jaworzynki

Z Przełęczy między Kopami ruszamy w kierunku zachodnim. Pierwszy odcinek drogi wiedzie północnymi stokami Małej Królowej Kopy, kamienną drogą wśród kosodrzewiny i niskich drzew iglastych.

Początek drogi z Przełęczy między Kopami do Kuźnic przez Dolinę Jaworzynki.

Początek drogi z Przełęczy między Kopami do Kuźnic przez Dolinę Jaworzynki.

Po drodze do Doliny Jaworzynki znajdziemy kilka miejsc na odpoczynek.

Po drodze do Doliny Jaworzynki znajdziemy kilka miejsc na odpoczynek.

Droga Przełęcz między Kopami – Kuźnice.

Droga Przełęcz między Kopami – Kuźnice.


Wraz z utratą wysokości las zagęszcza się, a my schodzimy dość stromo w dół, aby po pewnym czasie osiągnąć dno Doliny Jaworzynki. Po prawej stronie możemy podziwiać Skupniowy Upłaz oraz Wielką i Małą Królową Kopę.

Skupniowy Upłaz

Skupniowy Upłaz

W dole widać w całej okazałości Polanę Jaworzynkę, do której zmierzamy. Była ona kiedyś intensywnie eksploatowana – prowadzone były na niej prace górnicze oraz wyręb drzewa, a przede wszystkim wypas owiec, co doprowadziło do wyginięcia wielu rosnących w niej roślin. Już przed II wojną światową rozpoczęto ich regenerację obsadzając zbocza modrzewiem oraz olchą (gatunkami nie występującymi naturalnie w Tatrach, jednak odpornymi na surowe warunki panujące w dolinie oraz silny, porywisty wiatr i duże dobowe wahania temperatur).

Dolina Jaworzynki

Dolina Jaworzynki

Jeszcze przed osiągnięciem dna doliny wychodzimy z lasu i możemy podziwiać ciekawe formacje skalne na południowo–zachodnim zboczu Skupniowego Upłazu. Wiele z nich ma swoje nazwy: Cyganka, Cycek, Cygan, Parzące Turnie, Mnich, Krzemionka, Wołowa Turnia i Gruba Turnia.

Mnich – wapienna skała w zboczu Skupniowego Upłazu

Mnich – wapienna skała w zboczu Skupniowego Upłazu

Gdy dotrzemy do Polany Jaworzynki warto odwrócić się do tyłu. Widać stąd kolejno: Wielką Królową Kopę, Małą Królową Kopę oraz Kopę Magury (1703 m n.p.m.).

Wielka Królowa Kopa, Mała Królowa Kopa oraz Kopa Magury.

Wielka Królowa Kopa, Mała Królowa Kopa oraz Kopa Magury.

W północnych stokach Kopy Magury w XVIII-XIX w. znajdowały się kopalnie rudy żelaza (sztolnie znajdowały się także w stokach Małej Królowej Kopy). Wejścia do sztolni zostały zasypane po roku 1930 r., wcześniej natomiast były częstym celem wycieczek turystycznych. W Kopie Magury znajdują się liczne wnęki i pęknięcia, jednak wszystkie są płytkie i nie rozwijają się w żaden system jaskiniowy.

Kopa Magury oraz fragment Jaworzyńskiej Czuby

Kopa Magury oraz fragment Jaworzyńskiej Czuby

Wbrew nazwie, znana Jaskinia Magurska znajduje się nie w stokach Kopy Magury, tylko sąsiedniego szczytu – Jaworzyńskiej Czuby.

Dolina Jaworzynki. W tle Kopa Magury i Jaworzyńska Czuba

Dolina Jaworzynki. W tle Kopa Magury i Jaworzyńska Czuba

Jaskinia Magurska znana była już w XIX wieku, zapewne dzięki dużemu i dobrze widocznemu otworowi. Jaskinia ma 1200 m długości i 59 m głębokości. Posiada dwa otwory wejściowe – jeden (większy) położony na wysokości 1460 m n.p.m., a drugi – 1475 m n.p.m. Jaskinia jest niedostępna dla turystów, a oba otwory zabezpieczone są metalowymi kratami. W jaskini tej znaleziono kości wielu zwierząt, między innymi niedźwiedzia jaskiniowego, lwa jaskiniowego oraz hieny jaskiniowej (większość kości została niestety wyzbierana przez turystów przed zamknięciem dostępu do jaskini).

Polana Jaworzynka o długości 1 km położona jest na wysokości 1070 – 1120 m n.p.m. Jej nazwa pochodzi od rosnących tu niegdyś jaworów. Znajduje się na niej kilka szałasów pasterskich. Są one pozostałością po dawnych czasach, kiedy polana i cała dolina wraz z przylegającymi do niej stokami były intensywnie wypasane.

Dnem Doliny Jaworzynki płynie Potok Jaworzynka, jednak przez większość czasu jego koryto jest zupełnie suche (zapełnia się jedynie po intensywnych opadach), co dzieje się za sprawą podziemnych odpływów odprowadzających wodę. W latach 1920 – 1930 w Dolinie Jaworzynki funkcjonowała skocznia narciarska (pierwsza w Polsce).

Po przemierzeniu polany ponownie wchodzimy do lasu,  mijamy tamę oraz ogrodzone ujęcie wody, aby po kilku chwilach osiągnąć cel naszej wycieczki – Kuźnice.

Kuźnice

Kuźnice

INFORMACJE O ODCINKU SZLAKU
Długość: 3 km
Czas przejścia: 1:15 (↑1:45)
Różnica poziomów: 1499 m – Przełęcz między Kopami
1025 m – Kuźnice
474 m
Stopień trudności: Łatwy
Ekspozycja: Brak
Widoki: Z Przełęczy między Kopami
Ubezpieczenia: Brak
Kolor szlaku: Żółty