Tatry - przewodnik turystyczny, opisy atrakcji, przebieg szlaktów turystycznych, podtatrzańskie miejscowości, gotowe plany wycieczek, noclegi i wiele więcej...

Spacer do Kuźnic w Zakopanem

 

Wycieczkę rozpoczynamy przy COS “Imperial”. Trasa spaceru biegnie ulicami Mieczysława Karłowicza, Bulwarami Słowackiego oraz Aleją Przewodników Tatrzańskich. Z ronda Jana Pawła II do miejsca początkowego wracamy ul. Droga na Bystre. Podczas spaceru zobaczymy drewnianą kapliczkę Korniłowiczów, Kościół oo. Bernardynów, ponad stuletnią willę “Teę”, zespół dworsko-pałacowy w Kuźnicach (oraz znajdujące się na jego terenie wystawy), pomnik Władysława Hasiora “Prometeusz Rozstrzelany”, ciekawe muzeum przyrodnicze Tatrzańskiego Parku Narodowego oraz kilka innych interesujących zakopiańskich zakątków.

KAPLICZKA KORNIŁOWICZÓW


Kapliczka Korniłowiczów, zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, została wybudowana w 1907 roku z inicjatywy Edwarda Korniłowicza.  Wybudowanie kapliczki było formą zapłaty za ziemię, którą Korniłowicz chciał odkupić od zakopiańskiego gazdy Franciszka Gąsienicy. Zamiast pieniędzy za ziemię, ten poprosił  kupca o ufundowanie kapliczki. Wiosną 2003 roku kapliczka została w całości strawiona przez pożar, którego przyczyną były palące się u jej stóp znicze. Kapliczka została odbudowana, a w jej wnętrzu umieszczona została replika pierwszej znajdującej się w niej figury – Matki Boskiej z Dzieciątkiem autorstwa Wojciecha Brzegi.

KOŚCIÓŁ OO. BERNARDYNÓW PW. ŚW. ANTONIEGO Z PADWY

W 1902 roku bracia Bernardyni zakupili działkę z domem, którą nazwali „Willą św. Antoniego” i urządzili w niej dom zakonny oraz kaplicę. Kościół w obecnej formie, wybudowany według projektu Andrzeja Czarniaka, stoi tu od połowy XX wieku. Wnętrze kościoła, zarówno ołtarz jak również rzeźby i malowidła na szkle, są dziełem podhalańskich artystów. Kościół otacza piękny ogród – alpinarium. Na jego terenie stoi krzyż upamiętniający ofiary komunistycznego terroru. W okresie Bożego Narodzenia w kościele wystawiana jest ciekawa ruchoma szopka projektu Marii Veltuzen z 1953 roku.

ZABYTKOWA WILLA “TEA”

Willa “Tea” jest to chata uznawana za jedną z najstarszych w Zakopanem – została wybudowana w połowie XIX wieku. Początkowo był to jednoizbowy budynek, w latach późniejszych dobudowano drugą izbę. Nazwa willi pochodzi od imienia matki drugiego właściciela – dr Stefana Szymańskiego. W jednej z izb przygotowana jest ekspozycja etnograficzna prezentująca wyposażenie wnętrza, przedmioty codziennego użytku z przełomu XIX i XX wieku oraz sztukę ludową. Obecnie chata zamieszkiwana jest przez starszą panią – góralkę pochodzącą z Bukowiny Tatrzańskiej – która za drobną opłatą zaprasza do środka i opowiada legendy na temat pierwszych mieszkańców tego miejsca.

ZESPÓŁ DWORSKO PAŁACOWY W KUŹNICACH


Na terenie Kuźnic, dawnej dzielnicy Zakopanego, znajduje się park – pozostałość po dawnym zespole dworsko-pałacowym.
Historia tego miejsca sięga XVIII wieku, gdy wybudowano tu pierwszą hutę żelaza – tzw. Huty Hamerskie. Zakład zajmował się wyrabianiem surówki, żelaza sztabowego i blachy walcowanej i dawał zatrudnienie ponad setce okolicznych mieszkańców. Po niespełna stu latach zasobów rud żelaza zaczęło brakować, i choć kilkukrotnie próbowano przebranżowić zakład (organizując między innymi zakład kowalski i papiernię), ostatecznie zakończył on działalność w 1888 roku.

Przy hucie mieścił się wybudowany w 1833 roku okazały dwór rodziny Homolacsów, ówczesnych właścicieli zakładów. Dwór pełnił  również funkcję kulturalną, gościło w nim wielu znakomitych gości – naukowców, artystów, polityków, a także członków rodziny Habsburgów. Przed dworem znajdowała się fontanna i galeria popiersi arcyksiążąt.

W 1888 roku, po kilkukrotnej zmianie właścicieli, zakłady w Kuźnicach zakupił w drodze licytacji hrabia Władysław Zamoyski, który definitywnie zakończył działalność zakładów, zajął się ich likwidacją i porządkowaniem terenu (między innymi wyburzaniem dworu, który spłonął w 1884 roku).

W 1892 r. do Kuźnic została przeniesiona Szkoła Domowej Pracy Kobiet założona przez matkę Władysława Zamoyskiego – generałową Jadwigę z Działyńskich Zamoyską. Szkoła mieściła się w budynku zajmowanym obecnie przez Dyrekcję TPN i kształciła młode dziewczęta w zakresie prac gospodarskich, w duchu patriotyzmu i religii katolickiej. Ponadto w Kuźnicach urządzono ogrody kwiatowe, owocowe i warzywne i wybudowano kilka budynków gospodarczych.

Przed śmiercią, w 1924 roku hrabia Władysław Zamoyski cały swój majątek przekazał na cele społeczne, ustanawiając Fundację Zakłady Kórnickie. Dziesięć lat później, część terenów (lasów otaczających Kuźnice) przejął skarb Państwa, a w czasie drugiej wojny światowej w budynku Szkoły Domowej Pracy Kobiet niemieccy żołnierze urządzili hotel.

Po wojnie szkoła (wtedy Gimnazjum i Liceum Gospodarcze) wróciła na krótko do swego dawnego lokum, jednak ostatecznie została zlikwidowana w 1948 roku. Przez kolejne pół wieku (w latach 1951 – 2003) na terenie Kuźnic mieścił się zamknięty zakład szpitalny Specjalistycznego Zespołu Rehabilitacyjno-Ortopedycznego dla Dzieci i Młodzieży, jednak z powodu braku odpowiednich źródeł finansowania dla utrzymania kompleksu, ostatecznie wyniósł się stąd w 2003 roku. W tym samym roku teren zespołu dworsko-pałacowego został przekazany w zarząd Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu.

Gruntowny remont i rewitalizacja terenu wraz ze znajdującymi się na nim budynkami został przeprowadzony w latach 2004 – 2005 dzięki finansowemu wsparciu Unii Europejskiej. W ramach projektu wyremontowano budynki znajdujące się na terenie zespołu dworsko-pałacowego i zaadaptowano je na potrzeby muzealno-wystawowe i edukacyjne. Przywrócone i udostępnione zostały także relikty dworu z fontanną i dawne założenia ogrodowo parkowe zespołu dworskiego. Obiekty zostały wyposażone w instalacje przeciwpożarowe, antywłamaniowe oraz system monitoringu wizyjnego.

Zespół dworsko-pałacowy w Kuźnicach z roku na rok staje się miejscem coraz chętniej odwiedzanym przez turystów. Poza parkiem o powierzchni ponad 5 ha przygotowanym dla odwiedzających (alejki spacerowe, ławeczki, kosze na śmieci) w Kuźnicach znajduje się kilka interesujących obiektów, wartych zobaczenia. Są to:

Żelazny krzyż z 1839 roku
Żelazny krzyż wykonany z tatrzańskiego żelaza jest drugim po Kaplicy Gąsieniców najstarszym zabytkiem Zakopanego. Edward Homolacs (ówczesny właściciel Kuźnic) postawił go dla upamiętnienia śmierci swego sługi, który uratował go przed śmiercią z rąk zbójników. Napis na krzyżu brzmi „Oycze! W ręce Twe polecam ducha mojego!”

Spichlerz
Budynek został wybudowany za czasów hrabiego Władysława Zamoyskiego, około 1895 roku i służył do przechowywania paszy dla zwierząt. Po I wojnie światowej budynek został rozbudowany i wyremontowany, a po II wojnie światowej urządzono w nim magazyn.

Obecnie w dawnym spichlerzu mieści się ekspozycja poświęcona rodzinie Zamoyskich i jej wkładowi w ochronę Tatr i rozwój Zakopanego. Wystawa zawiera między innymi bogatą galerię reprodukcji historycznych fotografii ukazujących Tatry, Zakopane i same Kuźnice, w czasach gdy ich właścicielem był hrabia Władysław Zamoyski. Wstęp jest bezpłatny.

Godziny otwarcia:
styczeń – kwiecień:  8:00 – 15:00
maj: 8:00 – 16:00
czerwiec – sierpień:  9:00 – 17:.00
wrzesień:  8:00 – 16:00
październik: 8:00 – 15:00
listopad – grudzień:  8:00 – 15:00 (w niedziele i poniedziałki: nieczynne)

Dyrekcja TPN
W największym budynek zespołu dworsko-pałacowego w Kuźnicach mieści się obecnie Dyrekcja Tatrzańskiego Parku Narodowego. Budynek przez wiele lat służył jako siedziba dyrekcji Hut Hamerskich, następnie w latach 1892 – 1948 siedziba Szkoły Domowej Pracy Kobiet założonej przez matkę hrabiego Władysława Zamoyskiego – Jadwigę Zamoyską z Działyńskich. W drugiej połowie XX wieku (lata 1951 – 2003) mieściło się w nim sanatorium Zespołu Rehabilitacyjno-Ortopedycznego dla Dzieci i Młodzieży. Nie ma możliwości zwiedzania budynku od środka.

Wozownia
Przy południowym krańcu zespołu dworsko-pałacowego stoi niewielki XIX-wieczny budynek, który służył jako wozownia dworu Homolacsów. Obecnie prezentowana jest w nim kolekcja wypchanych zwierząt Antoniego Kocyana.
Antoni Kocyan (1836 – 1916) – leśnik, ornitolog , badacz fauny tatrzańskiej, preparator okazów zoologicznych. W drugiej połowie XIX wieku pracował w Kuźnicach i z tego okresu pochodzi jego kolekcja kilkuset spreparowanych zwierząt, w tym wielu gatunków ssaków (między innymi niedźwiedzie, wilki, rysie, kozice, świstaki) oraz ptaków (wśród nich płochacz halny, pomurnik, siwerniak, perkoz, nur czarnoszyi, sep płowy, sowy, czaple, orły, różne gatunki ptaków drapieżnych i wiele innych). Ekspozycja w Wozowni zawiera 250 spośród 400 okazów zwierząt będących własnością Muzeum Tatrzańskiego. Pozostałe znajdują się w muzeach w Polsce i na Słowacji. Wstęp bezpłatny.

Godziny otwarcia:
styczeń – kwiecień:  8:00 – 15:00
maj: 8:00 – 16:00
czerwiec – sierpień:  9:00 – 17:00
wrzesień:  8:00 – 16:00
październik: 8:00 – 15:00
listopad – grudzień: 8:00 – 15:00 (w niedziele i poniedziałki: nieczynne)

Fundamenty dworu
Dwór w Kuźnicach został wzniesiony najprawdopodobniej około 1831 przez Edwarda Homolacsa, ówczesnego właściciela Hut Hamerskich. Był to murowany budynek o białych, otynkowanych ścianach, przykryty czterospadowym, łamanym dachem pokrytym gontem. Od frontu znajdowała się oszklona weranda, a po bokach dwa niższe skrzydła, przykryte trójspadowymi dachami gontowymi. Dwór spłonął doszczętnie w 1884 roku.
Obecnie fundamenty dworu wraz z malowniczymi schodami są odrestaurowane i służą jako miejsce organizacji wystaw plenerowych.
W sezonie letnim 2012 roku można było oglądać wystawę kilkudziesięciu plansz z fotografiami Zakopanego i Tatr z lat 1885-1903.

Fontanna
Fontanna była centralną częścią ogrodu przylegającego do nieistniejącego już dworu w Kuźnicach. Do czasów dzisiejszych zachowała się XIX-wieczna balustrada otaczająca fontannę, wykonana z surówki wytopionej w Kuźnicach z tatrzańskiego żelaza.

CENTRUM FORMACYJNO – SZKOLENIOWE “KSIĘŻÓWKA”

Przy Alei Przewodników Tatrzańskich, niecałe pół kilometra przed rondem Jana Pawła II mieści się Centrum Formacyjno-Szkoleniowe „Księżówka”. Drewniana, najstarsza część budynku została wybudowana w 1875 roku przez Gustawa Fingera, który prowadził w nim pocztę. Dwa lata później budynek zmienił właściciela i trafił w ręce Róży Krasińskiej z Potockich, która zamieszkała w nim wraz z dziećmi. Najstarszy syn właścicielki nosił imię Adam, stąd wzięła się pierwsza nazwa budynku – „Adasiówka”. W willi toczyło się bujne życie kulturalne Zakopanego i bywało w niej wiele znanych osób.

W latach 1889 – 1891 budynek wynajmował Władysław Zamoyski. W tym okresie mieszkał w nim wraz z matką i siostrą. Mieściła się w nim również Szkoła Domowej Pracy Kobiet, a w latach późniejszych zakład dla nerwowo chorych dr. Bronisława Chwistka.
Obecną nazwę „Księżówka” budynek otrzymał w 1909 roku, kiedy to trafił w posiadanie Towarzystwa Domu Zdrowia dla Kapłanów. W kolejnych latach budynek sukcesywnie rozbudowywano.

Na terenie centrum rekolekcyjnego stoi Pomnik Dostojnego Turysty – pomnik Papieża Jana Pawła II stoi naprzeciwko bramy wjazdowej do ośrodka. Jeśli brama jest zamknięta można go dostrzec z ulicy. Został wykonany  przez artystę Marka Szalę z Szaflar i odsłonięty w 2000 roku przez prymasa Józefa Glempa. Pomnik upamiętnia kilkudniowy pobyt Ojca Świętego w Księżówce podczas pielgrzymki do ojczyzny w 1997 roku. Figura wykonana z granitu mierzy 2,5 metra, ważny 7 ton i stoi na będącym darem Tatrzańskiego Parku Narodowego, ponad 17-tonowym głazie, , który został przetransportowany z Doliny Białej Wody . Msze święte w kaplicy papieskiej, mieszczącej się na terenie centrum rekolekcyjnego, odbywają się o godzinie 10:00 w każdą niedzielę i święta.

POMNIK “PROMETEUSZ ROZSTRZELANY”

Przy Alei Przewodników Tatrzańskich, na południowym skraju Kuźnickiej Polany stoi Pomnik Ofiar Faszyzmu „Prometeusz Rozstrzelany”, autorstwa wybitnego zakopiańskiego artysty Władysława Hasiora. Pomnik postawiono dla upamiętnienia śmierci z rąk hitlerowców dwudziestu Polaków 30 maja 1944 r.  Na granitowym bloku, kilka metrów nad ziemią umiejscowiony jest metalowy, rozszarpany korpus człowieka, z wielką ziejącą dziurą. Poniżej znajduje się prowadząco do korpusu drabinka oraz źródło. Jest to dzieło abstrakcyjne i nie dla wszystkich jest jasne, co przedstawia. Wskazówką może być napis umiejscowiony na pomniku „OFIAROM ZBRODNI HITLEROWSKIEJ SPOŁECZEŃSTWO ZAKOPANEGO”.

Metalowe elementy pomnika co kilka lat rdzewieją, ale co ciekawe, sam artysta za życia niechętnie zgadzał się na jego odnawianie. Twierdził, że jego zamierzonym działaniem było pozwolić pomnikowi rdzewieć i niszczeć. Znajdujący się obok krzyż jest również pamiątką po egzekucji z maja 1944 roku.

MUZEUM PRZYRODNICZE TATRZAŃSKIEGO PARKU NARODOWEGO

Muzeum Przyrodnicze Tatrzańskiego Parku Narodowego mieści się przy ul. Tytusa Chałubińskiego 42a, tuż obok ronda Jana Pawła II i informacji turystycznej. Na zalesiony teren otaczający muzeum wchodzimy przez charakterystyczną drewnianą bramę. Po przejściu nad Foluszowym Potokiem znajdujemy się przed drzwiami budynku mieszczącego ekspozycję. Wystawy prezentowane w Muzeum Przyrodniczym TPN są zmienne, jednak zawsze związane z przyrodą, geologią, hydrologią i historią Tatr.

W sezonie wakacyjnym 2012 muzeum mieściło ekspozycję przyrodniczą ukazującą faunę tatrzańską. Wystawa składała się z kilkudziesięciu wypchanych zwierząt różnych gatunków zamieszkujących Tatry.

Co istotne, jak zapewniała kustosz muzeum, żadne z prezentowanych zwierząt nie zostało uśmiercone specjalnie w celu umieszczenia w ekspozycji. Zmarły one w sposób naturalny – niektóre z kozic spadły razem z lawiną, jeden z niedźwiadków został zabity przez dorosłego niedźwiedzia, inny uległ wypadkowi drogowemu.

Dużym zainteresowaniem zwiedzających cieszyły się wyświetlane na specjalnym ekranie filmy z wideo-pułapek udostępnione przez pracowników TPN. Prezentowały one, często zabawne scenki z życia tatrzańskich niedźwiedzi.  W budynku, poza ekspozycją w sali głównej, organizowane są ciekawe wystawy fotografii o tematyce górskiej i przyrodniczej. Na terenie otaczającym muzeum można natomiast zapoznać się z informacjami na temat różnych gatunków drzew.

Bez wątpienia muzeum jest ciekawym punktem, wartym odwiedzenia przez każdego, komu bliska jest tatrzańska przyroda. Muzeum kładzie duży nacisk na edukację dzieci i młodzieży oraz współpracę ze szkołami.

POWRÓT

Pod COS “Imperial” wracamy ul. Droga na Bystre.

Dla niepełnosprawnych:

Ulice, którymi prowadzi trasa wycieczki – ul. Karłowicza, ul. Bulwary Słowackiego, al. Przewodników Tatrzańskich oraz Droga na Bystre są w stopniu umiarkowanym dostosowane dla osób na wózkach inwalidzkich. Nie ma stromych podjazdów i schodów, ale występują krawężniki.  Na terenie zespołu dworsko-pałacowego w Kuźnicach znajdują się brukowane i asfaltowe alejki. Przed wejściem do Wozowni (wystawa Antoniego Kocyana) oraz Muzeum Przyrodniczego TPN znajdują się podjazdy. Na trasie wycieczki konieczna jest pomoc osoby trzeciej.

Podziel się komentarzem